میرزا علی محمد اژه ای

میرزا علی محمد اژه ای

شهرت :

اژه ای
تاریخ وفات (قمری/شمسی) :
12/02/1332
مزار :
ملا اسماعیل خواجویی :
زمینه فعالیت :
عالم فقیه :
فرزند میرزا محمدعلی، متولد 1266ق، عالم فاضل و فقیه زاهد، از شاگردان ملامحمد فاضل ایروانی، شیخ محمدباقر نجفی و سید سینا کشفی و مؤلف «توضیح الالغاز» و مجموعه ای در «آداب و اخلاق» است که در آخر رساله «نماز شب» جدش چاپ شده است. وی دارای طبع شعر بوده و تخلص به «شریفی» می نمود. او در 12 صفر 1332ق وفات نمود.
مشروح زندگی نامه
عالم فاضل و فقیه زاهد، فرزند آیت الله میرزا محمد علی فرزند ملا عبدالله فرزند مولی علی اکبر اژه ای، متولد در نیمه شعبان 1266ق.
وی مؤلف مجموعه ای در آداب و اخلاق است، که در آخر رساله نماز شب جدش مولی علی اکبر اژه ای، که به همت میرزا علی محمد در سال 1328ق، به چاپ رسیده، آورده است.
وی دارای طبع شعر بود و تخلص به شریفی داشت. از اشعار وی بر نسخه ای از شرح نهج البلاغه از ملا فتح الله کاشانی که تاریخ آن 12 صفر 1329ق است و نیز در آخر رساله نماز شب جدش آورده است:
خـدایـــــا بـــــه حــــــقّ بنــــــى فاطمــــه/مــــرا بــــا خــــودت آشنـایــــى بـــــده
کـــه خـورسنــد باشــــم بـــه وقـــت رحیـــل/مـــرا دستگیـــرى کـــن اى مـــن دخیــل
همـــه عمـــر ضایـــع چـــه مـــن کـــرده ام/ز افـعـــــــال و کـــــــردار شـــرمنــــده ام
بـــــــه حـــق حقـــانیّتـــت اى خــــــــدا!/کنـــى رحـــم بـــــر مــــا بــه هــر دو ســــرا
تـــو توفیـــق ده تـــا کـــه مـــردانه وار/گذشتــــى کنــــم مــن از ایـــن روزگـــــار
هـــمه حــــال مـــن حـــال مجـــذوب کـــن/کــــه امــــر تــــو باشـــد یکـــن بعـــد کــن
« شریفــى » چـــو همیــان عصیـــان شــده است/نـــدارد بــه جــز رحمــت تـــو بـــه دســـت
نامبرده همچنین دارای آثاری در فقه و اصول است.
آیت الله میرزا علی محمد اژه ای در شرح کوتاهی که در پایان رساله نماز شب جدش درباره نحوه تحصیلات خود افزوده است چنین می نویسد: مخفی نماند به سن هیجده سالگی بودم، شبی به خامس آل عبا حضرت سید الشهداء ارواح العالمین فداه به این دو سه بیت مالتجی شدم که موفق گردم به نجف اشرف؛ همانا مقرون به قبول گردید، طولی نکشید مشرف شدم.
سر چو نهادم بر آستانش گفتم/خوشتر از این گوشه پادشاه ندارد
مدت نه سال در آن ارض اقدس، با وجود فقد اسباب ظاهریه، موفق به زیارات مخصوصه و تحصیل علوم دینیه گردیدم. چه عنایتها دیدم و چه فیضها بردم!
تو مگو ما را بدان شه بار نیست/با کریمان کارها دشوار نیست
وی از شاگردان علّامه ملا محمد فاضل ایروانی در نجف اشرف و شیخ محمد باقر مسجد شاهی در اصفهان بوده است.
پس از نیل به مقام اجتهاد و مراجعت از نجف اشرف در اصفهان به امامت جماعت در مسجد علی و تدریس و نیز محل مراجعات مردم در امور شرعیه بوده است.
آیت الله میرزا علی محمد اژه ای از روحانیانی بوده است که نسبت به مسائل و مشکلات اجتماعی و سیاسی مردم زمان خود بسیار حساس بوده و واکنش نشان می داده است. در شکوائیه ای که در پایان نسخه ای از مجموعه مذکور با خط نستعلیق زیبا نوشته است وضع نا بسامان اقتصادی مردم اصفهان را در سال 1330ق با این عبارات گزارش می کند: « وقد جلسنا فی بیتنا مغمومین وقعد نا فی دارنا مهمومین لاجل فقدان النقود و اعراض الفلوس، و اقبال العیدالنیروز، و ازدحام الفقراء مع کثرتهم، و قلۀ رحم الاغنیاء مع قلتهم، و کساد السوق الکسبه، و غلا قیمه الحبر و الحنطه . لأن ثمن المنّ بمنّ الشاهی من الحنطه صار اربعۀ عشر شاهیا، بل بوزن ستۀ عشرشاهیا، مع قلته و ندرته بعد ما کانت... شاهیات فی حکومۀ ظل السلطان اللهم ارحم الفقراء بحق فاطمۀ الزهراء و....1330ق».
همچنین از شواهد تاریخی چنین بر می آید که حکم تحریم تنباکو در اصفهان برای نخستین بار از جانب آیت الله آقا میرزا علی محمد اژه ای صادر شده است. مرحوم سید مصلح الدین مهدوی درباره نحوه برخورد علمای اصفهان در واقعه رژی چنین می نویسد:
علماء اصفهان جلسه مشورتی تشکیل دادند و درباره طرز برخورد با قضایا شور نموده و به این نتیجه رسیدند که باید شدت عمل نشان داد لهذا مرحوم آقا نجفی برای مقدمه سازی به دو نفر از نزدیکان خود که هر دو عالم و فقیه و مجتهد و در آن زمان از علماءدرجه دوم و سوم اصفهان به شمار می رفتند پیشنهاد کرد که حکم به حرمت استعمال دخانیات کنند.
مرحوم میرزا علی محمد اژه ای ( در آن زمان 41 ساله) و حاج آقا منیر بروجردی برای اولین بار اعلان تحریم تنباکو نموده و از طرف مرحوم حاج میرزا هاشم امام جمعه از شهر به تخت فولاد تبعید و نفی بلد شدند... .
حکم تحریم تنباکو از طرف این دو عالم مجاهد و بزرگوار و سپس حکم تحریم از طرف آقا نجفی و دیگر علمای اصفهان( مرحوم ثقة الاسلام و مرحوم آخوند ملا محمد باقر فشارکی) و ورود مرحومین اژه ای و بروجردی به سامرا همه قبل از ارسال نامه سید جمال الدین اسد آبادی جهت جذب میرزای شیرازی اعلی الله مقامه می باشد.
او در سن 65 سالگی در شب دوازدهم ماه صفر سنه 1332ق در اصفهان وفات کرد و در تخت فولاد پایین سکوی قبر پدرش، در تکیه خواجویی، با دو قدم فاصله دفن شد.