میرزا ابوالقاسم ذوقی

میرزا ابوالقاسم ذوقی

شهرت :

ذوقی
تاریخ وفات (قمری/شمسی) :
12/01/1336
مزار :
ملا اسماعیل خواجویی :
زمینه فعالیت :
شاعر :
فرزند آقا عباس و برادر محمدکاظم غمگین، از شعراى اصفهان که در انواع شعر از غزل و قصیده مهارت داشت. دیوانش در سال 1336ق به خط میرزا فتح الله جلالی چاپ شده است. وی در 12 محرم 1336ق وفات کرده است.
مشروح زندگی نامه
از شعراى اصفهان که در انواع شعر از غزل و قصیده و غیره مهارت داشت. وی از تربیت یافتگان انجمن شعری سرتیپ بود. پدرش آقا عباس، برادر میرزا ابراهیم ساغر و داماد آقا غلامعلى خطّاط اصفهانى در حدود سال 1303ق درگذشت. اولاد آقا عباس عبارت بودند از: 1. میرزا ابوالقاسم ذوقى 2. حاج محمّد کاظم غمگین 3. محمّد کریم خوشنویس، از شاگردان سیّد على اکبر گلستانه، متوفاى 1338ق، مدفون در تخت فولاد پدر عبدالمجید اوحدى متخلص به "یکتا" و عبدالحمید اوحدى متخلص به "شهدى".
برادرش حاج محمّد کاظم غمگین در مقدمة دیوان ذوقی چنین نگاشته است: "نام سامى آن جناب، میرزا ابوالقاسم، المتخلّص به "ذوقى" در بدایت سنّ چهار سالگى به دبستان تعلیم و تعلّم تشریف فرما شدند. قلیل زمانى بر امثال و اقران تفوّق گرفته و گوى مسابقت از همگنان به مضمار قوة ادراک و فهم ربود. رفته رفته در مراحق و بلوغ پا به مدارج علوم گذارد و صعود فرمود به معارج علوم؛ درجة کمال به نحوى بالا گرفته که احدى از فضلا و ادبا، انکار از فضایل و فواضل آن جناب نداشتند. در علم خط و سیاق به اعلى درجه و شهرة آفاق و در طلاقت لسان و بیان، ثانى حسّان؛ در شعر و شاعرى منظوماً و منثوراً تالى امرؤالقیس.
به واسطة جودت ذهن و ذکاء و فهم ادراک، جلاء وطن مألوف نمود. چندى در عتبات رفیع الدرجات در سدة سنیّه عرش اشتباه ائمه اطهار، سلام اللّه علیهم، کسب فیوضات باطنى و معنوى نموده، بعد از اجازه مرخص شده، به اصفهان عودت نمود. به واسطة استماع این که خطّه شیراز ساحتى دارد، خوش آب و هوا و مخلوقى خوش مشرب و صفا، عزم آن صفحه دلگشا فرموده، مدتى در آن مرز و بوم در باغات و بساتین آن حدود، با فضلا و ادبا و شعراى فصیح النطق و شیرین کلام، طرح دوستى و مرافقت انداخته، مجلس فضل و دانش را گسترده، داد سخنورى و التهاب دانش را از مکمن غیب به عرصة بروز و ظهور آورده، مورد الطاف و نوازش شاهزاده... شعاع السلطنه حکمران فارس و مضافات گردیده، آنچه حضرت شاهزاده، شایستة تعظیم و تکریم است در حقّ آن فاضل یگانه به جاى آورده؛ دانشمندان فارس صیت خوش بیانى و طلاقت لسانى آن وحید دوران و فرید آفاق را مغتنم دانسته، على التوالى در محفل ستوده خصلت آن جناب، اکتساب فضایل و فواضل و قواعد نثر و نظم را تحصیل نموده و هر زمان در بقعة حافظیه، افاض اللّه علیه شآبیب الغفران و همچنین در مقبرة افصح المتکلمین و برهان الواصلین و شمع چراغ وحدت و توحید شاهچراغ و در مرقد شریف شیخ المشایخ فصیح البیان و علوّ الشان شیخ سعدى، به مجاهدات نفسانى اشتغال ورزیده.
بعد از زمانى به تقاضاى الفت امى و واسطة مکاتبات و مرابطات، اطاعت اجابت مادر فرموده، عودت به اصفهان فرمود و چشم خود را به زیارت مادر روشن فرمود و در همه زمان تجرد و تنهایى را اختیار فرموده، متحمّل ریاضات فوق الطاقة والعادة گردید. در چهار سال قبل از وفات، در اصفهان، وقاه اللّه عن الحدثان، مجالست و مخالطت با اهل علم را دَیدَن ( روش) خود قرار داده، هیچ زمانى مفارقت از اهل فضل و دانش نفرمود.
و خلوص تام فوق التمام به حضرت شاه شهید و شهداء دشت کربلا، حضرت سیّد الشهداء حضرت ابى عبدالله الحسین علیه السلام و سایر شهدا، مخصوصاً به حضرت ابى الفضل و حضرت على اکبر داشت. مراثى آن جناب اقوى برهانى است بر صافى بودن فطرت و زکى بودن نسب آن جناب... و عقیده به محبّت اهل البیت، سلام اللّه علیهم، مراثى آن جناب به پایه اى رسید که واعظ ها استدعا مى نمودند که چند شعر از براى شیرینى مجلس وعظ و روضه، انشا فرمایند که دیگران از وعاظ نداشته باشند. اشعار بى شمار دارد که فعلا در دست دیگران است آنچه ثبت مى شود قلیلى از اشعار آن جناب است".
دیوان ذوقی در سال 1336ق به خطّ زیباى میرزا فتح اللّه جلالى فرزند میرزا عبدالرحیم افسر کتابت شده و به چاپ رسیده است.
از رباعیات اوست:
دیدم به زمین طوس با چشم پر آب/ آن روضه که هست هشت جنت را باب
ای کاش که بنگرم به بیداری روز/ آن بارگهی که دوش دیدم در خواب
ذوقى در سال 1336ق به ناخوشى استسقا مبتلا گردید و در روز 12 محرم همان سال طایر روحش به آشیان قدس طیران نمود و در تخت فولاد در مقبره آباء و اجداد خود در تکیة ملا اسماعیل خواجویی در بستر زمین غنود. بر سنگ مزارش اشعاری از میرزا محمد کاظم غمگین در مرثیه وی آورده شده که ماده تاریخش چنین است:
گفت غمگین ز پى تاریخش: ذوقى ما بجنان شد پویان